خلاصه حج ۱۲
یکشنبه 21 آذر 89 7 محرم
فکر می کنم مشیت الهی بوده که عاشورا تا حالا زنده مانده. با این که مسلما افراط می کنیم در عزاداریش، و اصلا روایت نیست از ائمه که این کارها را کرده بوده باشند یا حتی یک دهه عزاداری کرده باشند، چه برسد به همه ی سال!
کتاب "شهید جاوید " از آقای "صالحی نجف آبادی"، کتاب خیلی معروفی است که بیشتر از بیشتر کتاب ها حاشیه و جریان دور و برش شکل گرفته، طوری که آقای "استادی"، کتابی 500-600 صفحه ای به نام "سرگذشت کتاب شهید جاوید" چاپ کرده. اینهمه حساسیت درباره ی این کتاب، به این خاطر است که به نوعی بین طرفداران و مخالفانش تعیین مرز طرفدار انقلاب - مخالف انقلاب را انجام داده. چون توی این کتاب، حرکت امام حسین بیشتر از یک حرکت عرفانی که پایانش هم برای امام مشخص است، به عنوان یک حرکت سیاسی زمینی به قصد گرفتن حکومت در نظر گرفته شده. یک حرکتی مثل اقدام امام علی برای جنگ با خوارج. یعنی عرفانی بودن حرکت را بیشتر در روزهای آخر که شهادت امام و یارانش قطعی شده بود ، در نظر گرفته . کار موافقان و مخالفان شهید جاوید به دعوا در قم و اصفهان و جاهای دیگر و قتل شمس آبادی توسط گروه مهدی هاشمی که بعد از انقلاب اعدام شد، کشید. ساواک هم از این تفرقه بین مذهبیون خوشحال بود.
اما در ناتمام ماندن حج امام حسین، نکته ی خاصی هست که با این تحلیل کاملا زمینی و سیاسی جور نیست. می گویند امام حسین دو روز مانده به پایان مراسم، حج واجب را به عمره تبدیل کرد و از مکه خارج شد. چرا یک آدم مقدس مثل امام حسین برای یک کار دنیوی که چندان عجله ای هم درش نیست، این کار را می کند؟ بعضی می گویند یزید در حج آدم گذاشته بود که امام را بکشد. آیا این کار از نظر سیاسی کار معقولی است که امام حسین را در مکه و در حال حج ترور کنند؟ راه بین مکه و کوفه هم یک روز دو روز نبود، یک ماه بود. به نظر می آید که این کار امام
حسین با محاسبات زمینی عادی اصلا جور در نمی آید، و انگار پای یک الهام غیبی در میان باشد.
شهادت امام حسین برای ما یک برگه ی مهم است که برهان قاطعی است برای انحراف بزرگی که پس از پیامبر در اسلام صورت گرفته . این که در کمتر از پنجاه سال، چنین اتفاقی می افتد ما را به این فکر می اندازد که از کجا این انحراف شروع شد؟ ما شیعیان می گوییم از همان اول. این که ما با سنی ها اتحاد داشته باشیم، به این معنا نیست که سر این مساله با آنها مسامحه کنیم . انحرافات فقه اهل سنت خیلی هایش به خاطر رفتارهای اشتباه شیخین است که مرجع قرار گرفته اند . اگر گفتن این حرف به نظر سنی ها بی احترامی است، ما کاری نمی توانیم بکنیم. نه این که بد و بیراه بگوییم،اما نقدشان می کنیم، کما این که در قرآن هست که بگو ای اهل کتاب، تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم .اما این به این معنی نیست که ما تثلیث را قبول کنیم یا حرفی علیهش نزنیم.
درباره ی تشکیل جامعه ی دینی، ما نباید با توجه به فضا و زمانه ی امروز قضاوت کنیم. اگر یک حکومت دینی بد عمل کند، نباید باعث بشود که کل قضیه را بگذاریم کنار. اگر پیچیدگی های این مسائل را کنار بگذاریم و به اصل قضیه نگاه کنیم می بینیم قضیه بدیهی و ساده است . این که یک عده آدم های موحد در دنیای خدا هستند که دوست دارند در یک گوشه ای از دنیا، با آرامش خدا را عبادت کنند توقع زیادی که نیست. در قدیم، موسی آمد به فرعون گفت بنی اسرائیل را بده ما برویم توی بیابان برای خودمان قصد براندازی که نداشت. اما جنگ شد. پیامبر ما رفته بود توی مدینه، اما مشرکین باز کار به کارش داشتند. مشرکین نمی توانستند ببینند کسی را که سنت هایشان را زیر سوال می برد. احساس خطر می کردند.
الان اما شرایط پیچیده شده. همه جای دنیا صاحب دارد. ملت و دولت مفاهیمی کاملا مدرن هستند. بنابراین از لحاظ دینی، نمی شود مثلا فتوا داد که در یک کشور، باید مسلمان ها سعی کنند احکام خداوند را هر جور شده و در همه جای آن پیاده کنند. برای این که چیزی به نام کشور توی دین وجود ندارد. اما ما نباید توی تاریخ و جغرافیای خودمان حبس بشویم . خواندن قرآن ، یا کتاب های قدیمی مربوط به سال های خیلی دور، این کمک را به ما می کند که دیدمان بازتر بشود.
شروع بررسی آیات مرتبط با حج :
- اولین جایی که در قرآن اذن جهاد داده می شود، بعد از این آیه است که:
"إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا وَیصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ الَّذِی جَعَلْنَاهُ لِلنَّاسِ سَوَاءً الْعَاكِفُ فِیهِ وَالْبَادِ وَمَنْ یرِدْ فِیهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ"
جهاد با کسانی که راه مسجد الحرام را با ظلم می بندند مجاز می شود.
- از این آیه که می گوید:
إِنَّ أَوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِینَ
کاملا بر نمی آید که مکه واقعا اولین محل عمومی بوده، اما این طور هم می شود از آن استنباط کرد. اگر این طور باشد، می توانیم فکر کنیم که کعبه خیلی قبل تر از ابراهیم بنا شده بوده. روایاتی هم هست که می گوید حضرت آدم آن را ساخته، که با این سازگار می شود. این که به ابراهیم امر می شود که :"طهر بیتی " هم با این نظر می خواند، چون می شود اینطور فکر کرد که بیتی وجود داشته که ابراهیم به بازسازی و تطهیر آن امر شده.
- یک عبادتی مثل حج شامل زیارت یک مکان مقدس در دین یهودیت هم سابقه دارد، که اول زیارت یک کوه بوده و بعد زیارت هیکل سلیمان در اورشلیم.
- مستشرقین می گویند اسلام چندان چیز جدیدی هم ندارد. مراسم حجش هم حتی از قبل بوده . ما برای این پاسخ روشنی داریم. مراسم حج از اول مقدس بود، طی دوران ها تحریف شد بعد پیامبر ما تصحیحش کرد. اما آنها چه نظریه ای دارند که وجود این مکعب مقدس بسیار قدیمی در وسط بیابان که سال های سال یک محل مذهبی بوده را توجیه می کند؟
